Executieve Functies of Contextblindheid: een neurologische verklaring voor gedragingen

Temple Gradin is bekend om haar autisme en zeer succesvol. Ze is vooral bekend als iemand met ASS die heeft bewezen dat mensne met ASS juist ook kunnen excellereren. Op SXSW hield ze jaar keynote waarin ze dit probeert uit te dragen. Bekijk hem hier:

Gradin zegt hierin iets over Leerstijlen (visual thinkers) in de zin dat mensen verschillend zijn en dat het zinvol is om mensen in hun kracht te laten functioneren. Op ResearchEd Amsterdam 2016 hoorde ik Jelle  Jolles nog eens duidelijk benoemen dat Leerstijlen niet bestaan, het is een neuro-mythe (zie ook Pedro de Bruykere). Het bewijs voor beelddenkers of Visual Thinkers waar Temple Gradin over praat zijn niet echt onderbouwd, maar leerstrategieën bestaan wel degelijk. En dat is precies waat Temple Gradin het volgens mij over heeft zonder het zo te benoemen.

Het gaat volgens haar ook om waarnemen en verwerking van deze informatie. In veel onderwijstheoriën worden deze tegnover elkaar gezet -mijn favoriete theorie is de 4mat cyclus van Bernice McCarthy (1999), maar ook Vermunt en Kolb doen dit.

Temple Gradin zegt in haar boek "The Autistis Brain": "You need to touch, to perceive!". Ik ben het hier niet geheel mee eens. Je zou moeten kijken naar de andere prikkelverwerking (sensorisch) en de daarbij gepaard gaande andere betekenisverlening (cognitie). Waarnemen doen we met 10 zintuigen. Inderdaad 10!

Steven Degriek van Autisme Centraal benoemt in "Autisme en Sensorische ervaringen" de tien verschillende zintuigen van het Sensorium (lat: bewustzijn). Dit zijn de bekende 5 zintuigen:

• Visueel (zien);
• Auditief (horen);
• Tactiel (voelen);
• Olfactorisch (ruiken); 
• Gustatief (proeven);

Daarnaast zijn er ook andere sensorische waarnemingen:

• Vestibulair (evenwicht)
• Proprioceptie (houding spierspanning)
• Interoceptie (interne /organen)
• Nociceptie (pijn)
• Thermoceptie (warm /koud)

Het zou goed zijn als mensen zich bewust zouden zijn van het neurologisch perspectief op de andere manier van waarnemen bij mensen met  (kenmerken van) ASS. Deze bestaat uit drie categoriën Enerzijds kan er spraken zijn van monoverwerking (1 zintuig tegelijkertijd om sensorische overbelasting te kunnen voorkomen of om 1 ding goed te doen. Anderzijds kunnen deze zintuigen zeer gevoelig (hyper) of beperkt gevoelig (hypo)  zijn, waardoor er sprake is van een andere waarneming. 

Deze andere waarneming heeft gevolgen voor de de betekenisverlening (cognitie) en veroorzaakt volgens Peter Vermeulen een contextblindheid waardoor er problemen ontstaan met de cognitie. Specifiek gaat het dan om problemen met de Executieve Funcies (EF), Centrale Coherentie (CC) en de Theorie of Mind (Tom). 

Het verklaard waarom de infomatie verwerking trager verloopt en waarom mensen met ASS problemen kunnen hebben met hun informatie verwerking in vergelijking met anderen (zie Delfos over ik-ander differentiatie). De relatie (comorbiditeit) tussen deze tragere informatieverwerking en dyslectie zou volgens mij nader onderzocht moeten worden.

Opvallend genoeg spreekt Jelle Jolles (neuroloog) met name over Executieve Functies en Peter Vermeulen over Contextblindheid. Die twee zouden echt eens met elkaar moeten gaan praten.

•