Bildung

Onlangs kreeg ik op de HU een exemplaar van...En denken!Bildung voor leraren door van Stralen en Gudde. Een must voor iedereen die betrokken is bij educatie. Hierin benoemen zij een belangrijke paradox: liberale tolerantie (ik) vs. socialistische solidariteit (wij). Hoe belangrijk is het voor leerling om inzicht te krijgen in de maatschappelijke verbanden waarin hij of zij is opgenomen om later een originele bijdrage te kunnen leveren? Levert dit een probleem op voor mensen met ass of kunnen zij zich juist onderscheiden op dit punt door hun originaliteit?

De school wordt elitair. numerus fixus en extra ouderbijdragen maken de brede school ontoegankelijk voor sociaal lagere klassen. Op de elite scholen regeert de dictatuur van de valorisatie op korte termijn. Bildung -niet indocterinatie, maar vorming door vrije ontdekking-behoort niet meer tot het domein van de school.

Hanen in het VO

Het Hanen-ouderprogramma(www.hanen.org)

Het Hanenouderprogramma (spreek uit 'hennen') is een groepsprogramma waar met ouders gewerkt wordt aan de basisvoorwaarden voor contact, communicatie en (taal-) ontwikkelingsstimulering van hun kind. Het is een vorm van indirecte logopedie. Het  Hanenouderprogramma is  voor ouders van kinderen met een communicatieve beperking (een primaire taalontwikkelingsstoornis of secundaire taalontwikkelingsstoornis, daarnaast is er een Hanenprogramma voor ouders van jonge kinderen met autisme of kenmerken van autisme). De kinderen hebben een leeftijd van 1 tot 6 jaar en kunnen een taalniveau hebben van 0 tot 3-woordzinnen.
Het Hanenouderprogramma vindt zijn oorsprong in Canada en wordt alleen gegeven door Hanengecertificeerde logopedisten. 

Het Hanenouderprogramma is een combinatie van groepsbijeenkomsten en huisbezoeken, waarbij de ouders de steun van een groep en individuele logopedische begeleiding ervaren. Video-opnamen van de interactie tussen ouder en kind staan zowel in de groep als bij de huisbezoeken centraal.
De kracht van de methode Hanen is, dat het de ouders niet alleen inzicht geeft in hun eigen manier van reageren, maar hen ook de gelegenheid biedt de adviezen in de praktijk toe te passen. Door de video-opnamen krijgen zij zowel inzicht als feedback. Door het groepsproces worden ouders gestimuleerd en gemotiveerd en ondervinden zij van elkaar veel steun.
Ouders leren inzicht te krijgen in de belevingswereld van hun kind en leren hun houding en hun gedrag zodanig te veranderen, dat er voor het kind ruimte ontstaat om te reageren. De communicatie en het contact verbetert en daardoor de voorwaarde voor het stimuleren van de spraak-taalontwikkeling. Bovendien draagt een verbeterde communicatie bij aan het welbevinden van zowel ouders als kinderen. Ook heeft het vaak een verbredend effect op de spel-en leerontwikkeling. 

De Hanen-cursus gaat uit van drie grote principes:
1. Volgen
2. Aansluiten
3. Toevoegen
Volgen bestaat uit het kijken naar waar je kind mee bezig is en hem de kans te geven om initiatief te nemen in contact, in communicatie. Vervolgens sluit jij als ouder je daarop aan door je kind bevestiging te geven (zowel verbaal of non-verbaal). Daardoor weet je kind dat je hebt gezien waar hij mee bezig is of wat hij bedoelt. Goed aansluiten zorgt voor een grotere mate van aandacht van je kind en verlenging van contact. Wanneer je dan jouw taal en ervaring toevoegt, nodig je je kind daarmee uit om met jou mee te gaan en ben je bezig met taal (-en/of spel) stimulering. Zo is je kind bereid om van jou te leren.
Deze principes zijn niet nieuw en worden in elke vorm van communicatie gebruikt. Wel blijkt het zo te zijn dat wanneer je als ouder hier meer inzicht in hebt, je deze principes ook makkelijker kunt inzetten wanneer de communicatie minder goed verloopt. 

Ook in het VO kan een docent de communcatie verbeteren met leerlingen met ASS door de principes van Hanen te volgen. De 10-seconde regel is in feiten hier van een voorbeeld van. Natuurlijk moet je uikijken dat je een hoog functionele autist wel serieus blijft nemen en gezien de doelgroep van Hanen vraag ik me af of immiteren wel de juiste manier van volgen is. Ik denk eerder aan et herhalen van een antwoord gevolgd door een (soms pijnlijke) stilte waarin je de gelegenheid geeft tot antwoorden.

Links:
SIG
 

Autisme en naar de middelbare school (VO).

Kinderen met ASS hebben moeite met verandering. Ze missen het overzicht en kunnen daarbij begeleidt worden. Deze kinderen hebben veel energie nodig om zich te handhaven in de veronderstelde chaos van een middelbare school.

De 9 W's is en checklist om duidelijkheid te verschaffen:

1. Wat gaat er gebeuren?
2. Wanner gaat het gebeuren?
3. Waar gaat het gebeuren?
4.  Wat is het doel?
5. Wat is de begintijd?
6. Wie doen eraan mee?
7. Welke stappen moeten worden gezet?
8. Wat is de eindtijd?
9. Wat gaat er daaarna gebeuren?

Deze checklist kan gezien worden als een bruikbaar hulpmiddel voor alle betrokkenen (dus ook vakdocenten) om de auticommunicatie te verbeteren. 
Bij het kiezen van een VO school kan het helpen als je een voorselectie maakt. zo kan je scholen laten afvallen omdat ze te er zijn of juist besluiten dat een school interesant is omdat men daar extra aandacht heeft voor leerlingen met ASS. Beperk de keus tot 2 scholen en maak een afspraak om die te bezoeken op momenten dat er geen leerlingen zijn. Dan kan het kind meer detail opnemen en zonder afleiding de mentor of schoolleider ontmoeten.

Als de schoolkeuze vast staat is het wenselijk om kennis te maken met de mentor, schoolbegeleidingsdienst of de ambulant begeleider.

Vooraf kan je de volgende zaken regelen:

1. informatie van de ouders en leerkrachten inwinnen.
2. Het gebouw leren kennen.
3. Roosteruitleg vragen en weten hoe rosoterveranderingen te vinden zijn.
4. Welke boeken horen bij welk vak.
5. Schoolregels doornemen.
6. Huiswerkbegeleiding.

Daarnaaast is het van belang dat er structuur geboden wordt in de ruimte en in de tijd. 

Structuurbieden in de ruimte kan een school als volgt aanbieden:

1. Biedt een vast werkplek aan om een leerling met ass enigzins af te schermen indien nodig. Sommige scholen werken met een vast time-out lokaal.
2. Biedt een vaste plek in de klas aan zodat de leerling met ASS makelijker overzicht kan krijgen.
3. Biedt een vast plek voor materialen. Bijvoorbeeld een vaste plek voor Atlassen in de klas.

Structuur bieden in de tijd kan een school als volgt aanbieden:

1. Maak een vast dagprogramma. Bespreek dit programma concreet en controleer of het kind dit programma begrijpt.
2. Er zijn speciale kleurklokken ontwikkeld. Die per aktiviteit van kleur wisselen.
3. Docenten kunnen een eenduidig signaal afspreken voor het wisselen van aktiviteit.
4. Kinderen met ASS kunnen dit patroon (vast dagrooster0 aanleren. Beperk daarom het wisselen van roosters.
5. Docenten of een buddy controleren of het kind met ASS zijn agenda goed heeft ingevuld.

Een actieonderzoek

Een actieonderzoek

Ik heb ooit bewust ervoor gekozen om in het onderwijs te werken omdat ik ervaring (kennis en vaardigheden) wil overdragen en ontzettend kan genieten van de interactie met leerlingen. Ik ben me er bewust van dat er steeds meer een beroep gedaan wordt op mij als hulpverlener en dat ik in mijn Persoons Afhankelijke Taken steeds vaker zorgtaken tot mijn verantwoordelijkheid mag rekenen. Zeker in de nabije toekomst (met de komst van passend onderwijs) zal er op leraren een groter beroep worden gedaan op hun omgang met leerlingen die extra zorgbehoefend zijn.

In het kader van mijn onderwijskundige verdieping heb ik besloten om de uitdaging aan te gaan en mij verder te bekwamen binnen de vele zorgtaken van de school. Specifiek op het autisme omdat ik wil weten hoe ik als vakdocent geografie beter kan inspellen op de wensen van  deze doelgroep. Leren uit praktijkervaring is geen passief proces van ervaring opdoen, maar een actief proces van het analyseren van die ervaring en ze verbinden met inzichten uit vroegere ervaringen (Kelchtermans, 2001).


Is Autisme een probleem?
In het vooronderzoek heb ik geprobert het probleem te kaderen. Het bleek niet moeilijk om duidelijk te maken dat de begeleiding van hoog functionele leerlingen met een autisme spectrum stoornis (HFA) een probleem is in het voortgezet onderwijs. Een klein statistisch onderzoek op mijn eigen school bevestigde namelijk het beeld uit de literatuur. Er zit een significant verschil tussen de reguliere zittenblijvers (ongeveer 2,5%) en de HFA-populatie (ongeveer 10% heeft vertraging opgelopen).